Rzayev Nizami Rza oğlu

 

Anadan olduğu yer Azərbaycan Respublikası, Naxçıvan rayonu ( indiki Babək rayonu) Yarımca kəndi
Təvəllüdü 01.01.1956
Bitirdiyi ali təhsil müəssisəsi Y.Məmmədəliyev adına Naxçıvan Pedaqoji İnstitutu, (Naxçıvan Dövlət Universiteti)
Elmi dərəcəsi Biologiya üzrə fəlsəfə doktoru
Elmi rütbəsi Baş elmi işçi
Namizədlik (PhD) dissertasiyasının mövzusu:

-         ixtisas şifri

-         ixtisasın adı

-         mövzunun ad

 

03 00 15 və  03 00 04

Genetika və biokimya

Növdaxili və növlərarası buğda hibridlərində bəzi biokimyəvi əlamətlərin irsiyyətinin öyrənilməsi.

Çapdan çıxmış elmi əsərlərinin ümumi sayı

-         xaricdə çıxmış elmi əsərlərinin sayı

-         beynəlxalq bazalarda referatlaşdırılan və indeksləşdirilən jurnallarda çap olunan məqalələrin sayı

96

53


24

Müəlliflik şəhadətnamələrinin və patentlərin sayı 5
Kadr hazırlığı:     

-fəlsəfə doktorlarının sayı


2

Əsas elmi nailiyyətləri Gəvən, akonit, qara tut bitkisindən aminturşu, flavonoidlərin və alkaloidlərin  identifikasiyası; buğda, egilops, çovdar növlərinin  və uzaq hibridlərində zülallar və onların fraksiyalarının, fermentlərin, aminturşuların, şəkərli maddələrin, karotinoidlər, vitaminlər, piqment maddələri, lipidlərin, texnoloji əlamətlərin irsiyyətini tədqiq etmişdir. İlk dəfə Azərbaycanın (1980-ci ildən başlayaraq) Genetika və seleksiya İnstitutunda genetik fondda toplanmış buğda, egilops, çovdar, haynaldiya, ayrıq cinsinin növlərinin, seleksiya pitomnikində olan perspektiv formaların zülalın prolamin, albumin, fraksiyası və fermentlərin elektroforetik spektrlərinə əsasən pasportlaşdırılmasını aparmışdır. 1990-ci ildə Naxçıvanda AMEA-nın Naxçıvan Elmi-Tədqiqat Bazasının yaradılmasını, onun bazası əsasında 2002-ci ildə Bioresurslar İnstitutunun yaradılmasını təşkil edib, burada kənd təsərrüfatı, dekorativ və dərman əhəmiyyətli mədəni bitkilərin yabanı əcdadlarıda daxil olmaqla genofondunun toplanması, öyrənilməsi, yeni hibrid formaların alınması, biokimyəvi tərkibini tədqiq etmişdir. Naxçıvan MR ərazisində təbii hibrid göy ərik, may və oktyabr ayında yetişən xalq seleksiyası ərik sortlarını, nadir üzüm, tumlu və çəyirdıkli meyvə, giləmeyvə sortlarını aşkar etmiş və genofonda daxil etmişdir. Kimyəvi mütagenlərin təsiri ilə tikansız sarıçiçək bitkisi yaratmış və Sarıçiçək yağı (A.H.Quliyevlə birlikdə) alınma texnologiyasını hazırlamışdır. Yeni bitki hibridləri: ərik x şəftəli, badam x şəftəli hibridləşməsindən şirin toxumlu şəftəli, bədrənc x reyhan hibridindən limon ətirli yeni reyhan yetişdirib, onlardan limonad, radioprotektor xassəli kosmetik kremlər istehsalı texnologiyası işləyib hazırlamışdır. Yüksək zülala malik, məhsuldar "Üfüq", "Araz","Həbib" buğda sortları, “Naxçıvan 1” çaytikanı sortu yetişdirmişdir. Şorakət və radionuklidlərlə çirklənmiş ərazilərin bitkilər vasitəsilə (çaytikanı, şənbələ, şabdar, xaşa və s.) fitoekstraksiyası və bioremediyası, bu ərazilərdən ekoloji təmiz məhsullar alınmasına; radioaktiv şüaların bitkilərə molekulyar-genetik  və biokimyəvi təsirinin öyrənilməsi nəticəsində radioprotektor və antimutagen bitki mənşəli maddələrin müəyyən edilərək xammal bazası yaradılması; şüalanma etimalı olan şəxslərin sağlamlığının qorunması üçün dərman preparatları və immuniteti artıran ərzaq məhsulları hazırlanma texnilogiyasını işləmişdir. Çaytikanı meyvəsindən tullantısız texnologiyaya əsaslanmaqla ekoloji təmiz yağ alınması; Hippophae rhamnoides, Ocimum bazilicum, Nigella sativa, Triticale efir və piyli yağlarından ibarət  radiasiya şüalanmalarına qarşı və müalicəvi məlhəm hazrlamış və patentləşdirilmişdir. Buğda və  Çaytikanı yağı; yemişan, itburnu və çaytikanı likörləri alınması üçün texnologiya işləyib hazırlamışdır və patentləşdirilmişdir. 
Elmi əsərlərinin adları Rzayev N.R., İmaməliyev Q.N. Çaytikanı.” Nafta –Pres”, 2002. 85s.

Рзаев Н.Р . Изменчивость и наследование содержания аминокислот у межвидовых гибридов пшеницы. Матер.V съезда. ВОГиС им.Н.И.Вавилова. Москва, 1987. т.IX.ч.2.

Рзаев Н.Р., Касумов К.К. Изменчивость и наследование содeржания белка и его фракций у гибридов пшеницы F1. "Известия" АН.Аз.ССР.1987. №4.

Рзаев Н.Р. Изменчивость и наследование сод. белка и его фракций у гибридов пшеницы F2. "Известия " АН.Аз.ССР.1988.№2

Рзаев Н.Р. Наследование компонентного состава глиадина у межвидовых гибридов пшеницы. Мат. У. сьезда АзОГиС. Баку. "Элм", 1989.

Рзаев Н.Р. , Ибрагимов Б.Ш. Накопление алколоидов аконита носатого в зависимости от места произрастания и фазы развития. Конф."Рационал. использ. растител.сырья". Кишинев. 1989

Рзаев Н.Р. Технологические качества межвидовых константных гибридов. Конф."Рационал. использ. растител. сырья". Кишинев. 1989

Рзаев Н.Р. Элeктрофоретические изучения эгилопсо – пшеничных гибридов в F2. Конф. "Биология раз. живот. растений" Ташкент. 1991.том.1

Рзаев Н.Р., Степанова Л.Н. Связь компонентного состава глиадина с хозяйственно – ценными признаками у межвидовых гибридов пшеницы. Конф. "Биология раз. живот. и растений". Ташкент. 1991. том. 2

Rzayev N.R., Mikromolekullu üzvi maddələrin buğda bitkisinin seleksiyasında istifadə edilməsi. "Genetika və seleksiya problemləri" Genetika və Seleksiya İnstitutunun Əsərləri. Bakı 1994, Bakı.

Rzayev N.R., Piriyev M.Z. Buğda , çovdar və egilops hibridlərində zülalın miqdarca dəyişməsinin genetik cəhətdən öyrənilməsi. Naxçıvan DU-nin əsərləri. "Qeyrət" nəşriyyatı.1999. 96-101.

Rzayev N.R., İmaməliyev Q.N. Çaytikanı bitkisinin təbiətin mühafizəsində əhəmiyyəti. Beynəlxalq konfrans. İran, Ərdəbil. 1999.(ingilis dilində)

Рзаев Н.Р. Изучение аминокислотного состава проламиновой фракции белка злаковых растений. Материалы конференции «International symposium «Novel and non- conventioal plants, prospects of practical use». Kinel, 108-113

Rzayev N.R. Uzaq hibridlərdə zülal və amin turşularının irsiyyətinin öyrənilməsi. Naxçıvan EM.əsərləri."Əcəmi" nəşriyyatı.2001, 14-19

Rzayev N.R., Taxıl cins və növlərinin prolamin və merkaptoetanol- prolaminlərinin aminturşu tərkibi. Naxçıvan ETB-nin əsərləri.№1 2002. 6 -12

Rzayev N.R., Vəlisoy A.N. Buğdanın birinci nəsl uzaq hibridlərində formaəmələgəlmə prosesinin öyrənilməsi. Naxçıvan ETB-nin əsərləri. №1 2002. 12 -18

Rzayev N.R. Naxçıvan MR-nin buğda və buğdayı ot cinləri. Naxçıvan ETB-nin əsərləri. №2, 2002. 29-40

Rzayev N.R. Ecological and medical advantaje of Sea buckthorn plant. Nint İnternational Congress Baku, (7-9) June, 2007 668-671

Rzayev N.R. Quality of Grain wheat-aegilops hybrids.SJYR Transaction on Agri Science, volume 5, № 1, Ardabil (2008).p15-20.

Rzayev N.R. Uzaq hibridləşmə nəticəsində alınmış perspektivli hibridlərin texnoloji və biokimyəvi xüsusiyyətləri. Azərbaycan Aqrar Elmi-2008, № 3, səh 36-39.

Rzayev N.R., Yabanı ikidənli buğdaların növdaxili polimorfizmi. AMEA xəbərləri.( Biologiya elmləri) cild 64.N 3-4; 2009; səh.122-128

Rzayev N.R Buğda,çovdar,egilops hibridlərində lipidlərin öyrənilməsi.AMEA Botanika İnstitutunun əsərləri XXVII cild Bakı "Elm" 2007, səh 177-182.

Rzayev N.R Taxıl bitkilərinin biokimyəvi sistematikasının hazırlanmasında zülal markerlərdən istifadə.- AMEA Botanika İnstitutunun əsərləri. XXVIII cild, Bakı,"Elm" 2008, səh 64-68.

Rzayev N.R Study of the influence of laser and gamma rays on far genetic hybrids. The fifth eurasion conference nuclear science and its application, Ankara,Turkey 2008. 144-145.

Rzayev N.R., Polşa buğdasının (Polonicum L.) təkamülü./ AMEA Botanika İnstitutunun əsərləri/- XXIX cild, Bakı "Elm" 2009,səh 855-862.

Rzayev N.R Azərbaycanın perspektivli buğda sortları. AMEA Botanika İnstitutunun əsərləri. XXIXc. “Elm” 2010, s. 362-367

Rzayev N.R Azərbaycanın pərinc sortlarının seleksiya əhəmiyyəti. AzərbaycanMEA Botanika institutunun elmi əsərləri. cild XXXI, 2011; səh.295-200

Rzayev N.R Uzaq hibridləşmə nəticəsində alınmış perspektivli hibridlərin texnoloji və biokimyəvi xüsusiyyətləri. Azərbaycan Aqrar Elmi. 2008,№ 3, 35-39.

Рзаев Н.Р. Сравнительное изучение активности ферментов амилазы у отдаленных гибридов пшеницы. IVМежд. Научно-практич. Конф. «Интродукция нетрадиционных и редких сельскохозяйственных растений»24-28 июня 2002 года, том I, Ульяновск, стр.270-272.

Rzayev N.R., A genetic fund of wild wheat and their role in evolution of grain in Nakhichevan AR. VIII International symposium «Novel and non- conventioal plants, prospects of practical use».Moscow, 2009, 161-168pp.

Rzayev N.R., A genetic fund of grasses of Nakhichevan Autonomus Republic. Материалы конф. «Интродукция нетрадиционных и редких растений» -22-26 июня 2009, Moskva , стр. 376-379

Rzayev N.R., Comparative analises of gliadine polymorphism in a Triticum monococcum L. collection. “Агротехника и продуктивность 21-веках”.Белгор. научно - исслед. ин-т сел. хоз-ва. Белгород -, 2010,стр. 276-279.

Rzayev N.R.. Sinskajae wheat –Triticum Sinskayae A.Flat.et Kurk Материалы межд. конф. «Проблемы эволюции и систематики културных растений». Санкт-Петербург. 2009. стр.

Rzayev N.R. Abşeron yarımadasının bəzi neftçıxarma sahələrinin çirklənmiş torpaqlarının ekoloji monitorinqi və rekultivasiyası. "Akad.H.Ə.Əliyevin anadan olmasının 100 illiyinə həsr olunmuş elmi konfransın materialları" 5-7 dekabr 2007; Bakı.

Rzayev N.R Lazer və qamma şüaların buğdanın uzaq hibridlərinin forma əmələgəlmə prosesinə təsiri. “Nüvə enerjisinin dinc məqsədlərlə istifadəsi perspektivləri”. III beynəlxalq konfrans. 2010

Рзаев Н.Р Влияние гамма излучений на изоензимный спектр и активности перексидaзы пшеницы. "Ekologiya və həyat fəaliyyətinin mühafizəsi " VI beynəlxalq elmi konfrans .6-7 dekabr 2007. Sumqayıt 2007 стр 113-114.

Rzayev N.R γ şüaların buğdanın uzaq hibridlərinə təsirinin öyrənilməsi. M.K.Kərimovun anadan olmasının 60 illiyinə həsr olunmuş elmi konfransın materialları. 2008.

Рзаев Н.Р. Исследование коллекции вида пшеницы Triticum monococcum L. по полиморфизму глиадинов . Междн. Конф. « Экология и биоразнообразия растений» Новосибирск, 2008 ,с. 118-125.

Rzayev N.R. Azərbaycanın buğdayıot növləri və onların genetik uzaq hibridlərində formaəmələgəlmə prosesinin tədqiqi . “Faydalı bitkilərin istifadəsinin aktual problemləri”. Konf. Botanika İnstitutu, 25-28noyabr.,Bakı, 2011, s. 423-428

Rzayev N.R. Texnology of development phytogenetic protectors and creation of raw- material base..” İnt.conf. Perspektives of peaceful use of nuclear energy , 23-25 nov.2011, Baku,Azerbaijan, pp.81-82

Rzayev N.R. The plants with essence oil are potential radio protectors. Perspektives of peaceful use of nuclear energy , 23-25 nov.2011, Baku, Azerbaijan. 82-85

2. Рзаев Н.Р Межродовые гибриды пшеницы с эгилопсов мощный источник повышение качества зерна. XXIst Int. symposium « Eniology. Non-conventional plant growing. Ecology and medicine». .September 16-19, 2012, Alushta .

Rzayev N.R. Quliyev N.T Azerbaijan Sea Buckthorn Varieties and their Significance in Medicine. XXIst International symposium « Non-conventional plant growing. Ecology and medicine». 100th anniversary of the founder of chemical mutagenesis theory İ.A.Rapoport..September 9-16, 2012, Alushta

Rzayev N.R. Evolution and genetic variety of the wheat species of Т. vavilovii Jakubz.. III Вавиловской международной конференции «Идеи Н.И.Вавилова в современном мире”. 6 по 9 ноября 2012, Санкт-Петербург.

.Rzayev N.R. Новые сорта тритикале сырьевая радиопротекторных и антимутагенных веществ. The V İnternational conferense " Perspektives of peaceful use of nuclear energy” November 21-23, 2012 Baku, Azerbaijan.

Rzayev N.R. et al. The study of the biochemical properties of Nigella sativa L. and their use as radiation protectors.. The V İnternational conference "Perspektives of peaceful use of nuclear energy” November 21-23, 2012 Baku, Azerbaijan. pp. 78-81.

Rzayev N.R. Vavilov buğdasının təkamülü və genetik biomüxtəlifliyi. Azərbaycan MEA Botanika İnstitutunun Elmi Əsərləri. cild XXXII, “Borçalı” , 2012, s.355-360.

Рзаев Н.Р. Tритикале - сырьевая база радиопротекторных и антимутагенных веществ. XXIIst INTERNATIONAL SYMPOSIUM «Protection of bio- and noosphere. Eniology. Non-conventional plant growing. Ecology and medicine». .September 9-16, 2013, Alushta

Рзаев Н.Р. et al. Study of biochemical content of some ether-oils plants and medical and industrial technology. “Radiation research and its practical aspects”. 20-21 November 2013.Baku, pp.115-118

Рзаев Н.Р. и др. Создание сырьевой базы радиопротекторных веществ растительного происхождения. «Radiation research and its practical aspects». 8th 20-21 November 2013.Baku, pp.118-121..

Рзаев Н.Р. Пшеницы Азербайджана и ее отдаленные гибриды –источники радиопротекторных веществ. . Radiation research and its practical aspects. 8th Conferense Dedicate to M.K. Karimov’s 65th Anniversary. 20-21 November 2013. Baku, pp. 121-122.

Рзаев Н.Р. Тайная способность необыкновенных людей. Международный конгресс «Здоровый Мир – здоровый Человек» 15 – 19 октября 2013г., Alushta ,Крым.

Respublika, beynəlxalq və xarici ölkələrin elmi qurumlarında üzvlüyü  1. FAO Biokimya üzrə eksperti (1985-1990 illər)

2. Rusiya Tibb Elmləri Akademiyası Alternativ Üsullarla Müalicə Assosiasiyasının üzvü (2012-ci ildən)

3. Rusiya və Azərbaycan Genetika cəmiyyətinin üzvü

4. Rusiya və Azərbaycan Botanika cəmiyyətinin üzvü

5. Azərbaycan Biokimya cəmiyyətinin üzvü

Pedaqoji fəaliyyəti Orta ümumtəhsil və texniki peşə məktəbi kimya və biologiya müəllimi ((1972-1980)
Digər fəaliyyəti  “Sahibkarlıq və Hüquq”,  “Ekologiya və İctimaiyyətin səsi” qəzetində  I müavin 
Təltif və mükafatları 1. “Qızıl Qələm” mükafatı laureatı

2. “Xalqın nüfuzlu ziyalısı” Fəxri Diplomu

3. “Həsən bəy Zərdabi” mükafatı laureatı Fəxri Diplomu (Azərbaycan KİVHİ təsis etdiyi)

Əsas iş yeri və ünvanı AMEA Radiasiya Problemləri İnstitutuAZ1143, B.Vahabzadə küç., 9, Bakı şəhəri, Azərbaycan Respublikası
Vəzifəsi Aparıcı elmi işçi
Xidməti tel. (+994 12) 5108826
Mobil tel. (+994 50) 3236991,

(+994 70) 3236991

Ev tel. (+994 12) 5601071
Faks  
Elektron poçtu rzayevnr@rambler.ru