Salayeva Xalidə Lətif qızı

 

Veb-sayt  
Anadan olduğu yer Azərbaycan, Lənkəran şəh.
Təvəllüdü 24.12.1939
Bitirdiyi ali təhsil müəssisəsi Bakı Dövlət Universiteti
Elmi dərəcəsi Biologiya üzrə fəlsəfə doktoru
Elmi rütbəsi  

Namizədlik (PhD) dissertasiyasının mövzusu:

- ixtisas şifri

- ixtisasın adı

- mövzunun adı

 

03.00.12

Bitkifiziologiyası

Köklərin formalaşmasında azotun rolu 

Çapdan çıxmış elmi əsərlərinin ümumi sayı

- xaricdə çıxmış elmi əsərlərinin sayı

- beynəlxalq bazalarda referatlaşdırılan və indeksləşdirilən jurnallarda çap olunan məqalələrin sayı

44


14

20

Müəlliflik şəhadətnamələrinin və patentlərin sayı  

Kadr hazırlığı:     

- fəlsəfədoktorlarının sayı

 
Əsas elmi nailiyyətləri Son onilliklərdə stress faktorların təsiri nəticəsində bitkilərdə zülal mübadiləsində yaranan yenidən qurmaların öyrənilməsi ilə məşğul olmuşdur. Müddətindən asılı olaraq mineral elementlərin (K, P və N) artıqlığı və çatışmazlığında, şoranşəraitdə Al vəMn-nın, ağır metalların (Cd, Zn və Cu) ayrılıqda və birgə təsirindən Cucurbitapepo bitkisinin müxtəlif orqanlarında həllolan zülalların miqdarının dinamikası öyrənilmişdir. Tədqiqatın nəticələri göstərmişdir ki, bütün hallarda zərərverici faktorların təsirindən bitkilərdə inkişafının sonrakı dövrlərində (21 gün) bitki orqanizminin yaşamasına imkan yaradan müdafiə-uyğunlaşma sistemini əsasən köklərdə aktivləşdirmişdir. Təsir müddətindən və stressorların təbiətindən asılı olaraq bütün hallarda 21 günlük bitki orqanlarında (xüsusənköklərdə) sintetik proseslərin fəallşdığı müşahidə olunmuşdur. Bu həmin dövrdə təcrübə bitkilərində zülal azotunun və zülalların miqdarının kök gövdə nisbətinin müəyyən qədər artmasında özünü göstərmişdir. Zn+NaCl, Cd+NaCl kompleks təsirindən zülal sintezində azotun daha effektiv istifadəsi və onların akkumulyasiyası aşkar edilmişdirki, bu da balqabaq bitkisinin AM toksiki təsirinə adaptasiya olunmasında natriumxlorun protektor effektini təsdiqləyir. 

Elmi əsərlərinin adları

1. Марданов А.А., Джангирова Ш.Г., Салаева Х.Л. Деятельность корневой системы тыквы при различных условиях азотного питания. «Изв. АН Азерб. ССР, сер. биол.», 1971, №2, 27-31.

2. Марданов А.А, Салаева Х.Л. Действие азотного голодания на рост корней. «Изв. АН Азерб. ССР, сер. биол.», 1974, №3, 10-13.

3. Абуталыбов М.Г., Марданов А.А., Сафаралиев П.М, Салаева Х.Л. Изменение белкового спектра различных частей корня тыквы при дефиците азота. Агрохимия, 1975, №11,  15-17.

4. Абуталыбов М.Г., Марданов А.А., Сафаралиев П.М., Салаева Х.Л. Качественный состав белков корней и влияние на него дефицита азота. «Изв. АН Азерб. ССР, сер. биол.», 1975, №5.

5. Марданов А.А., Султанова Н., Везирова Н.Б., Салаева Х.Л.  Изучение с помощью теста цитокининовой активности молодых растений тыквы, выращенных в различных условиях азотного питания. «Изв. АН Азерб. ССР, сер. биол.», 1978, №1, 31-37.

6. Марданов А.А., Самедова А.Дж., Салаева Х.Л. Рост и формирование корней  тыквы ( Cucurbita pepo L.) в зависимости от азотного питания. Физиология растений, 1979, т.26, N6, 1163-1171.

7. Али-заде В.М., Ахундова Т.С., Алиева Ф.К., Салаева Х.Л. К вопросу о природе электрогенного насоса в корневых клетках. «Известия АН Азерб. ССР, сер. биол.», №6.

8. Ширвани Т.С., Самедова А.Д., Джангирова Ш.Г., Салаева Х.Л. Идиоадаптационные реакции растений на напряженные условия азотного пита-ния. Сб. трудов конф. посв. 70 летию академика В.Д. Гаджиева, Баку, Элм, 1999 г.

9. Shirvani T.S., Samedova A.J., Jangirova Sh.R., Salayeva Kh.L., Piriyev I.T., Huseinova N.B. Adaptive strategy for plant survival under condition of strained root nutrition. XIV Intern. Plant Nutrition Colloquium, Hanover, Germany, 2001, p. 171-173.

10. Cahangirova Ш. R., Səmədova Ə., Salayeva Х.L., Şirvani T.S. Aliminiumun uzun müddətli təsirinə qarşı bitkilərin adaptasiya reaksiyaları. «İnsan və biosfer» (МАБ) YUNESKO  Аz. Мil. Комit. əsərləri, bur. 2, Bakı, 2003, s.157-162.

11. Səmədova Ə.C., Şirvani T.S., Cahangirova Ş.H., Salayeva X.L. Manqan mikroelementinin aşağı və yüksək səviyyəsinə adaptasiyada bitkinin morfofizioloji cavab reaksiyası və azot metabolizmi. АМЕА Botanika İnstitutunun əsərləri, XXVI cild, 2006, s. 361-367

12. Ширвани Т.С., Самедова А.Дж., Джангирова Ш.Г., Салаева Х.Л., Пириев И.Т., Аннагиева М.А., Али-заде В.М. Рост, азотный статус и адаптация растений к токсическому воздействию избытка марганца. «Известия НАНА», сер. биол. наук, №1-2, 2006, с. 10-21.

13. Ширвани Т., Самедова А., Джангирова Ш., Салаева Х., Пириев И., Аннагиева М., Кулиева Б., Али-заде В. Морфофизиологические и физиолого-биохимические ответные реакции растений на токсическое воздействие различных доз цинка в зависимости от кислотности  среды. Труды Инс.-та ботаники, посвященные 100-лет. юбилею М.Г.Абуталыбова 2009, XXΙX, 551-559.

14. Səmədova Ə., Piriyev İ., Ənnağıyeva М., Cahangirova Ş., Salayeva Х., Şirvani T.,  Əlizadə B. Manqan artıqlığı qida şəraitinə adaptasiyada balqabaq bitkisinin orqanlarında mineral elementlərin və azotlu maddələrin paylanma dinamikası. АМЕА-nın Xəbərləri, 2010, 65, 1-2, 57-64.

15. Ширвани Т.С., Самедова А.Д., Салаева Х.Л., Пириев И.Т., Аннагиева М.А., Али-аде В.М.  Воздействие различных доз кадмия на ростовые и физиолого-биохимические характеристики растений тыквы. «Известия НАНА, биол. науки», 2010, 65, №3-4, 3-11.

16. Səmədova Ə.C., Şirvani T.S., Ənnağıyeva M.Ə., Piriyev İ.T., Salayeva X.L., Əli-zadə V.M. Kadmium stressində adaptasiyada bitkidə proteolitik ferment fəallığı və azot mübadiləsi. AMEA Botanika İnstitutunun Elmi Əsərləri, 2, XXXI, 2011, 391-396.

17. Т.С.Ширвани, А.Дж.Самедова, И.Т.Пириев, М.А.Аннагиева, Х.Л.Салаева, Ф.К.Алиева, Г.Х.Бабаева, В.М.Али-заде Реакция растений тыквы на раздельное и совместное воздействие кадмия и засоления. «АМЕА Хябярляри» Cild 67, N1, 2012, 53-62.

18. Piriyev İ., Ənnağıyeva М., Səmədova Ə., Ширвани Т., Salayeva Х., Manqanın müxtəlif пH qida mühitində böyüməyə və mineral elementlərin (П, К,Жа) bitki orqanlarında paylanmasına təsiri. ”AMEA Botanika İnstitutunun elmi əsərləri”, 2012, XXXII cild, s. 303-308.

19. Səmədova Ə.C., Şirvani T.S., Piriyev İ.T., Ənnağıyeva M.Ə., Salayeva X.L., Quliyeva B.Ə., Əli-zadə V.M. NaCl və kadmium kompleksinin təsirindən bitkidə zülal-azot mübadiləsinin kök/yarpaq nisbətində dəyişməsi. AMEA Botanika İnstitutunun elmi əsərləri, XXXIII cild, 2013, 133-144.

Respublika, beynəlxalq və xarici ölkələrin elmi qurumlarında üzvlüyü   
Pedaqoji fəaliyyəti  
Digər fəaliyyəti   
Təltif və mükafatları

“Əmək veteranı” medalı (1990-cı il)

Əsas iş yeri və ünvanı AMEA Botanika İnstitutuAZ1004, Azərbaycan Respublikası, Bakı ş., Badamdar şossesi 40
Vəzifəsi Aparıcı elmi işçisi
Xidməti tel. (+994 12) 5381173
Mobil tel. (+994 50) 5867896
Ev tel. (+994 12) 5394994
Faks  
Elektron poçtu