az en ru
Azərbaycanda 1995-ci ildə istifadəyə verilmiş ilk veb-sayt
Bu gün

Struкtur bölmənin rəhbəri: Ələddin Dəyyan oğlu Abbasov
Kimya elmləri doktoru
 
Tel.: (994 036) 5446980
E-mail: ada.lap.res@mail.ru
Struкtur bölmənin əsas fəaliyyət istiqamətləri: Çоxкоmpоnеntli sistеmlərdən qiymətli еlеmеntlərin sоrbsiyа mеtоdu ilə аyrılmаsının nəzəri və prакtiкi əsаslаrının işlənib hаzırlаnmаsı.
 
Struktur bölmənin əsas elmi nəticələri: VP-1P, AN-1 anionitləri və qalay oksihidratla molibdat ionlarının sorbsiyası, tributilfosfatla isə ekstraksiya şəraiti, KU-2x8 kationiti, Mg və Ca-un fosfatları ilə mis, sink və qurğuşun ionlarının sorbsiyası öyrənilmiş, proseslərin tarazlıq, kinetik və termodinamik parametrləri hesablanmış, sorbsiya izotermlərini ödəyən hesablama tənlikləri təklif edilmişdir. Üzvi ionitlərlə dinamik çıxış əyrilərinin Q. Yelkinin təklif etdiyi və asimptotik tənliklə adekvat yazılmasının mümkünlüyü müəyyən edilmiş, kafi nəticələr alınmışdır.

     Qalay oksihidratın çökmə şəraiti seçilmiş, onun səth qruplarının dissosiasiya sabitləri hesablanmışdır. Bu sorbentlə mis ionlarının sorbsiyası göstərmişdir ki, udulan misin miqdarı stannogelin tərkibindəki hidroksil qruplarının miqdarını 4 dəfə üstələyir. Stannogellə mis-ammiakatın sorbsiyasının kinetik çətinləşməsinin səbəbi aydınlaşdırılmışdır.

     Mg və Ca–fosfatların qurğuşun ionlarına qarşı yüksək sorbsiya tutumları stexiometrik hesablamalar və difraktometrik məlumatlar əsasında təsdiq edilmişdir.

     Təcrübələr əsasən kalsium ortofosfatla aparılmış, mezoməsaməli nümunələrlə müqayisədə makroməsaməli nümunələrin daha yüksək kimyəvi fəallıq göstərdikləri müəyyən olunmuşdur. Bütün hallarda kationun başlanğıc qatılığının artması ilə fosfatların tutumu yüksəlir. Co2+, Ni2+ və Pb2+ ionları ilə kalsium ortofosfatın qarşılıqlı təsirini xarakterizə edən izotermlər məlum tənliklərin heç birinə tabe olmadıqları halda, Cu2+, Zn2+, Cd2+ ionlarının kalsium ortofosfatla udulma izotermləri Lenqmyüə və Freyndlix tənliklərinə tabe olurlar.

     Topokinetik x=1–exp(ktn) tənliyinin köməyilə kinetik təcəübələrin nəticələrinin işlənməsi göstərmişdir ki, əksər hallarda başlanğıc mərhələdə metal ionların sorbentlə udulması yaxşı kristallaşmamış reaksiya məhsulunun prosesdə iştirak etməyə macal tapmamış səth təbəqəsi vasitəsilə sərhədlənir. Xemosorbsiya məhsullarının xassələri və kimyəvi tərkibləri, psevdomorfoz formanın kristallaşma mexanizmi və sürətinin udulan kationun təbiətindən asılı olduğu stexiometrik hesablamalarla və rentgenfaza analizinin nəticələrinə əsasən təsdiq edilmişdir. Reaksiyaların son məhsullarının kristallaşma xüsusiyyətlərinin xemosorbsiyanın dərinliyini və sürətini dəyişməyə qabil həlledici amil olduğu müəyyənləşdirilmişdir.