az en ru
Azərbaycanda 1995-ci ildə istifadəyə verilmiş ilk veb-sayt
Bu gün
Ana səhifəStrukturAMEA-nın müxbir üzvləri Əliyeva Rəfiqə Əlirza qızı

Anadan olduğu yer: Azərbaycan Respublikası, Naxçıvan MR, Naxçıvan şəhəri
Təvəllüdü: 1932
Təhsili: Bakı Dövlət Universiteti
Elmi dərəcəsi:

Kimya elmləri doktoru

Elmi rütbəsi: Professor
Doktorluq dissertasiyasının ixtisas şifri və ixtisasın adı: 02.00.02 - Analitik kimya
Müxbir üzv seçildiyi tarix və ixtisasın adı: 2007, analitik kimya
Çapdan çıxmış elmi əsərlərin ümumi sayı: 263 elmi əsər, 19 dərs vəsaiti
Xaricdə çıxmış elmi əsərlərin sayı: 70
Müəlliflik şəhadətnamələrinin və patentlərin sayı: 7 müəlliflik şəhadətnaməsi, 17 patent
Əsas elmi nailiyyətləri:

Professor R.Ə.Əliyeva tərəfindən ilk dəfə olaraq β- diketonlar əsasında azobirləşmələr sintez edilmiş və fotometrik reagent kimi tətbiq edilməsi təklif edilmişdir. Onun rəhbərliyi altında sintez edilmiş üzvi reagentlərdə kvantkimyəvi hesablamalara görə elektron sıxlığı hesablanmış və alınan nəticəyə əsasən bu reagentlərin bir-birinə nəzərən nə dərəcədə analitik effekt verməsi qabaqcadan proqnozlaşdırılmışdır.

Professor R.Ə.Əliyeva qarışıqliqandlı kompleks birləşmələrin tədqiqi sahəsində geniş işlər aparmışdır. O ilk dəfə olaraq liqand-liqand qarşılıqlı təsirini müxtəlif fiziki-kimyəvi metadlarla öyrənməklə qarışıqliqandlı kompleks birləşmələrin alınmasında üçüncü komponentin seçilmə prinsipi haqqında müəyyən fikirlər irəli sürmüşdür. O təcrübi faktların analizinə əsasən müəyyən etmişdir ki, qarışıqliqandlı kompleks birləşmələrin alınmasında əgər binar sistemə əlavə edilən üşüncü komponent metala koordinasiya edərsə, onda kompleks birləşmələrin davamlılığı artır, bu isə seçiciliyin artmasına səbəb olur. Əgər üçüncü komponent liqandla qarşılıqlı təsirdə olarsa, onda çox vaxt kompleksəmələgəlmə reaksiyalarının həssaslığı artmış olur.

Professor R.Ə.Əliyevanın rəhbərliyi altında malein anhidridi və stirolun birgə sopolimeri əsasında sintez edilmiş sorbentdən istifadə etməklə Cu, Cd, Zn, Fe, Ni, Co, U və fenol tipli birləşmələrin qatılaşdırılmasının optimal şəraiti işlənib hazırlanmışdır. Bu sinif sorbentlərdən neftayırma zavodlarından alınan çirkab sularında, axıntı və lay sularında metalların qatılaşdırılması üçün iatifadə edilməsi təklif olunmuşdur.

Kadr hazırlığı:
elmlər namizədlərinin sayı: 14
elmlər doktorlarının sayı: 1
Əsas elmi əsərlərin adları:
  1. Əliyeva R.Ə., Hacıyeva S.R., Çıraqov F.M., Mahmudov K.T. Misin (II) təyinində 3-[2-hidroksi-3,5-disulfofenilazo] pentadion-2,4 analitik reagent kimi //Azərbaycan Kimya Jurnalı, 2003, №4, s.130-135

  2. Əliyeva R.Ə., Hacıyeva S.R., Çıraqov F.M., Mahmudov K.T. Funksional qrupların asetilasetonun azotörəmələrinin mis (II) ilə əmələ gətirdiyi komplekslərin davamlılığına təsiri // Bakı Universitetinin xəbərləri, 2004, №4, s.25-29

  3. Əliyeva R.Ə., Çıraqov F.M., Bayramov Q.İ., Mahmudov K.T. Mis (II) ionunun neft şlamlarında təyini // V Bakı Beynəlxalq "Məmmədəliyev Neftkimya" konfransı. Bakı, 2002, s. 115

  4. Əliyeva R.Ə., Hacıyeva S.R., Çıraqov F.M., Mahmudov K.T.  Asetilasetonun azotörəmələrinin bir sıra metallarla kompleks-əmələgətirməsinin tədqiqi // AMEA-nın məruzələri, 2003, C.59, 5-6, s.146-151

  5. Алиева Р.А., Чырагов Ф.М., Бабанлы И.М., Махмудов К.Т., Бабанлы М.Б. Определение термодинамических характеристик реакций коплексообразования некоторых металлов с 3-[5-сульфонафтилазо] пентадионом-2,4 в водном растворе // Журнал неорганической химии, 2004, Т.49, №9, с.1580-1583

  6. Алиева Р.А., Чырагов Ф.М., Махмудов К.Т. Фотометрического определение меди (II) в нефтяных шламох // Журнал заводская лаборатория, 2004, Т.70, №9, с.22-25

  7. Алиева Р.А., Чырагов Ф.М., Махмудов К.Т. Азопроизводное 2-теноилтрифторацетона как реагент для фотометрического определения меди (II) // Журнал аналитической химии, 2005, Т.60, №2, с.157-161

  8. Алиева Р.А., Чырагов Ф.М., Махмудов К.Т., Бабанлы М.Б. Термодинамическая характеристика комплексообразования некоторых металлов с 3-[4-сульфофенилазо] пентадионом-2,4 в водном растворе // Журнал неорганической химии, 2005, Т.50 №1, с.137-140

  9. Гаджиева С.Р., Алиева Р.А., Чырагов Ф.М., Махмудов К.Т. Новый реагент для фотометрического определения меди (II) в горных породах / Материалы и тезисы докладов III региональной научной конференции "Проблемы теоретической и экспериментальной аналитической химии". Пермь: Пермского Университета, 2004, с.103

  10. Alieva R., Hadjieva S., Chyraqov F., Mahmudov K. Azoderivative of benzoylacetone as an analytical raegent in the photometric determination of copper (II). / XVIII Ulusal Kimya Kongresi. Turtey: Kars, 2004, p.100

  11. Alieva R., Hamidov S.Z., Azizov A.A., Chiraqov F.M. Preparation of xelat adsorbent contains arsenate group and study of adsorbtion of this adsorbent with Cd (II) ion /XVIII Ulusal Kimya Kongresi, Kars, 2004, p.1191

  12. Əliyeva R.Ə., Həmidov S.Z., Alosmanov R.M., Əzizov A.Ə., Çıraqov F.M. Asetilaseton fraqmentli polimer sorbentin alınması və sorbsiya xassələrinin tədqiqi //Azərbaycan Kimya Jurnalı, 2004, 3, s.18-21

  13. Алиева Р.А., Гамидов С.З., Азизов А.А. Хелатообразующий сорбент для концентрирование ионов Cd (II) и Zn (II)/ V Республиканская конференция по химии. Тбилиси, 2004, с.134

  14.  Алиева Р.А., Гамидов С.З., Чырагов Ф.М., Азизов А.А. Предварительное концентрирование кадмия и цинка на хелатообразующем сорбенте перед определением пламенным атомно-абсорбционным методом // Журнал аналит. химии. 2005, Т.60, №12, с.1251-1254

  15. Alieva R., Hamidov S.Z., Azizov A.A., Chiraqov F.M. Determination of ionzation constants of polymer sorbents by potentiometric titration method / International Congress on Analytical Sciences, Moscow 2006, p.665

  16. Алиева Р.А., Гамидов С.З., Чырагов Ф.М., Азизов А.А. Твердофазная экстракция с применением нового полимерного сорбента в анализе  пластовых вод / III Международная конференция "Экстракция органических соединений", Воронеж, 2005, с.241

  17. Алиева Р.А., Гамидов С.З., Чырагов Ф.М. Концентрирование и определение ионов Cd (II), Zn (II) и U (VI) полимерным сорбентом / Седмой международный конгресс "Вода: экология и технология", Москва, 2006, с.979

  18. Əliyeva R.Ə., Həmidov S.Z., Çıraqov F.M. Kimyəvi modifikasiya olunmuş sintetik sorbentlə Zn(II) ionunun sorbsiyasının öyrənilməsi // BDU-nun xəbərləri, 2007, 2, s. 28-34

  19. Алиева Р.А., Гусейнов Ф.Э., Чырагов Ф.М. Спектрофотометрическое исследование комплексов РЗЭ с азопроизводными пирогаллола и хромотроповой кислотой. Аналитика России 2004, Всерос. конф. по аналит. химии. с.122

  20. Алиева Р.А., Алиева Ф.С., Чырагов Ф.М. Спектрофотометрическое определение комплексообразования галлия (III) с 2,3,4-тригидрокси-4-фторазобензолом в присутствии уротропина и дифенилгуанидина. Журнал цветная металлургия. Москва 2006, №3, с.24-28

Beynəlxalq və xarici ölkələrin elmi qurumlarında üzvlüyü:

Nyu-York Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, 2000

Təltif və mükafatlar: Əməkdar elm xadimi -  2000,

Akademik Y.Məmmədəliyevin adına mükafat - 2000,

"2001-ci ilin adamı" və "2001-ci ilin işgüzar qadını" -2001,

Azərbaycan Respublikası Təhsil  Nazirliyinin "Fəxri Fərmanı" - 2003-2004,

Bakı Dövlət Universiteti "İlin alimi" - 2005,

Azərbaycan Respublikası Təhsil  Nazirliyi Heydər Əliyev adına mükafatı - 2005,

Dünya Azərbaycan Qadınları Birliyinin Fəxri sədri
Pedaqoji fəaliyyəti: 1956-1957 - Azərbaycan Texniki Universitetində baş laborant

1957-1958 - Azərbaycan Dövlət Universitetində laborant

1958-1960 - AMEA-nın Qeyri-üzvi və Fiziki Kimya İnstitutunda kiçik elmi işçi

1960-2001- Bakı Dövlət Universitetində assistent, baş müəllim, dosent, professor

2001-h/h - "Ekoloji kimya və ətraf mühitin mühafizəsi" Elmi-Tədqiqat İnstitutunun müdiri

İş yeri və ünvanı:

Bakı Dövlət Universiteti, Z.Xəlilov küç. 23

Vəzifəsi:

Laborotoriya müdiri